Aile hukuku; evlilik, boşanma, çocuklar ve eşler arasındaki mal ilişkilerini düzenler. Temel kaynağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'dur. Bu davalara aile mahkemeleri, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemeleri bakar.
Boşanma davaları
Anlaşmalı boşanma
Anlaşmalı boşanma için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
- Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi,
- Hâkimin eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması.
Bu nedenle nafaka, velayet, kişisel ilişki ve mal paylaşımını düzenleyen bir anlaşmalı boşanma protokolünün dikkatli hazırlanması önemlidir.
Çekişmeli boşanma
Eşler boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamıyorsa dava çekişmeli olarak görülür. Kanun özel boşanma sebeplerini şöyle sayar: zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı. Bunların dışında en sık başvurulan sebep, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Çekişmeli davalarda iddiaların tanık, yazışma ve belge gibi delillerle ispatlanması gerekir.
Velayet ve kişisel ilişki
Velayet kararında belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme; çocuğun yaşı, eğitimi, bakımı, ebeveynlerle bağı ve yeterli olgunluktaysa çocuğun kendi görüşünü dikkate alır. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki, yani görüşme günleri ve süreleri düzenlenir. Koşullar sonradan önemli ölçüde değişirse velayetin değiştirilmesi istenebilir.
Nafaka türleri
- Tedbir nafakası: Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için hükmedilir.
- İştirak nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması için ödediği nafakadır.
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru diğerinden daha ağır olmayan eş lehine hükmedilir.
Tarafların mali durumu veya hakkaniyet gerektirdiği hallerde, nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması için uyarlama davası açılabilir.
Mal rejiminin tasfiyesi
1 Ocak 2002'den sonra evlenen ve aksini sözleşmeyle kararlaştırmayan eşler için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu rejimde evlilik süresince emeğin karşılığı olarak edinilen mallar, kural olarak eşler arasında yarı yarıya paylaştırılır. Mirasla veya bağışla edinilen mallar ve kişisel kullanıma ayrılan eşyalar ise kişisel maldır ve paylaşıma girmez.
2002 öncesi dönemde edinilen mallar için mal ayrılığı rejimi uygulanır ve katkı payı alacağı gibi farklı talepler gündeme gelir.
Soybağı ve ailenin korunması
Babalık davası, soybağının reddi ve evlat edinme işlemleri de aile hukukunun konusudur. Aile içi şiddet durumunda, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında uzaklaştırma ve iletişim yasağı gibi koruyucu ve önleyici tedbirler talep edilebilir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma için evliliğin ne kadar sürmüş olması gerekir?
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde boşanma ancak çekişmeli dava yoluyla mümkündür.
Boşanmadan sonra nafaka veya tazminat istenebilir mi?
Boşanma davasında talep edilmemiş nafaka ve tazminat istekleri için, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir.
Velayet kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Velayet sahibi ebeveynin durumunda veya çocuğun ihtiyaçlarında önemli bir değişiklik olursa, çocuğun üstün yararı gözetilerek velayetin değiştirilmesi istenebilir.
Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte mi görülür?
Mal rejiminin tasfiyesi talebi boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir. Ancak mahkeme bu talebi genellikle ayırarak, boşanma kararı kesinleştikten sonra karara bağlar.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir. Somut durumunuz için bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.
Son güncelleme: 25 Ekim 2026 · Erdeve Hukuk ve Arabuluculuk